Η Κύπρος έχει ποικιλίες που δεν φυτρώνουν σχεδόν πουθενά αλλού.
Ξυνιστέρι, Μαύρο, Μαραθεύτικο, Προμάρα, Γιαννούδι. Οι περισσότερες λίστες κρασιών του νησιού τις προσπερνούν.
Τα καλά μπουκάλια δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να σε βρουν.
Το ενδιαφέρον κυπριακό κρασί το φτιάχνουν σε μικρές ποσότητες λίγοι παραγωγοί στα βουνά. Σπάνια φεύγει από το νησί, δεν βρίσκεται στα περισσότερα σουπερμάρκετ, και δεν είναι στις λίστες των ξενοδοχείων.
Άρα αν ζεις εδώ και θεωρείς ότι το κυπριακό κρασί δεν έχει κάτι ξεχωριστό, ή αν είσαι επισκέπτης και έχεις συναντήσει μόνο το γλυκό στο αεροδρόμιο, είναι θέμα διανομής, όχι γούστου.
Δεν χρειάζεται να ξέρεις κανένα όνομα ποικιλίας για να δοκιμάσεις. Ζήτα το κυπριακό μπουκάλι και σερβίρουμε αυτό που ταιριάζει με ό,τι παρήγγειλες.
Πέντε ονόματα που δεν θα δεις αλλού.
Το Ξυνιστέρι είναι το λευκό — η κύρια λευκή ποικιλία του νησιού, περίπου το ένα τρίτο του φυτεμένου, και δίνει ελαφρύ, ξηρό κρασί με εσπεριδοειδή και βότανα.
Το Μαύρο είναι το κόκκινο, και με διαφορά η πιο φυτεμένη ποικιλία του νησιού. Το όνομά του σημαίνει μαύρο. Πέρασε έναν αιώνα καλλιεργούμενο για ποσότητα, και μόνο λίγοι παραγωγοί του ζητούν κάτι παραπάνω.
Το Μαραθεύτικο — γνωστό και ως Βαμβακάδα — είναι το σοβαρό κόκκινο: χαμηλής απόδοσης, δύσκολο λόγω του τρόπου που ανθίζει, φυτεμένο από ελάχιστους. Είναι αυτό που κάνει ένα κυπριακό ροζέ από ευχάριστο να γίνει ξεχωριστό.
Η Προμάρα και το Γιαννούδι είναι ακόμα σπανιότερα, και τα ξαναφυτεύουν λίγα κτήματα που αποφάσισαν ότι άξιζαν να σωθούν.
Η απάντηση είναι: πιο ψηλά.
Η Κύπρος είναι ζεστή, και η ζέστη από μόνη της δίνει μαλακά, επίπεδα κρασιά. Αυτό που τα σώζει είναι το υψόμετρο. Η οροσειρά του Τροόδους διατρέχει το κέντρο του νησιού και τα αμπέλια την ανεβαίνουν — οι ψηλότερες θέσεις βρίσκονται πάνω από τα χίλια τετρακόσια μέτρα.
Εκεί πάνω οι μέρες είναι ζεστές και οι νύχτες πραγματικά κρύες, και αυτή η διακύμανση κρατάει την οξύτητα στο σταφύλι. Είναι ο ίδιος μηχανισμός που κάνει να δουλεύει το κρασί βουνού στην Αργεντινή ή στην Αίτνα.
Η Πιτσιλιά, η ορεινή περιοχή στο κέντρο της οροσειράς, είναι ένα από τα ονόματα που επανέρχονται κάθε φορά που το κυπριακό κρασί αντιμετωπίζεται σοβαρά. Τα κυπριακά μας μπουκάλια έρχονται από εκεί.
Η Κουμανδαρία, και γιατί δεν είναι στη λίστα μας.
Για τους περισσότερους το μοναδικό σημείο επαφής με το κυπριακό κρασί είναι η Κουμανδαρία — το γλυκό κρασί από λιαστό Ξυνιστέρι και Μαύρο, που συχνά περιγράφεται ως το παλαιότερο επώνυμο κρασί που παράγεται ακόμα.
Είναι κάτι πραγματικό και σοβαρό, και είναι επίσης επιδόρπιο κρασί — δηλαδή δεν σου λέει σχεδόν τίποτα για το πώς είναι τα ξηρά κρασιά του νησιού.
Εμείς δεν τη σερβίρουμε, γιατί δεν ταιριάζει δίπλα σε πίτσα. Αλλά αν η Κουμανδαρία είναι το μοναδικό σου μέτρο σύγκρισης για το κυπριακό κρασί, τα ξηρά μπουκάλια θα σε εκπλήξουν.
Έλα να πιεις κάτι από το βουνό.
Ζήτα το κυπριακό. Είναι ενενήντα λεπτά από αυτό το τραπέζι και οι περισσότεροι που ζουν εδώ δεν το έχουν δοκιμάσει ποτέ. Σταματάμε στις εκατό πίτσες τη μέρα — όσο πιο νωρίς έρθεις, τόσο καλύτερα.
Αυτά που μας ρωτούν στ’ αλήθεια.
Q.Ποιες είναι οι ντόπιες ποικιλίες της Κύπρου;
Οι κύριες ντόπιες ποικιλίες είναι το Ξυνιστέρι, η βασική λευκή του νησιού· το Μαύρο, η πιο διαδεδομένη κόκκινη· το Μαραθεύτικο, γνωστό και ως Βαμβακάδα, κόκκινη ποιοτική ποικιλία χαμηλής απόδοσης· και τα σπανιότερα Προμάρα και Γιαννούδι. Τα κυπριακά αμπέλια είναι επίσης ασυνήθιστα γιατί μεγαλώνουν ακόμα σε δικές τους ρίζες, καθώς το νησί γλίτωσε τη φυλλοξήρα.
Q.Γιατί μετράει το υψόμετρο για το κυπριακό κρασί;
Η Κύπρος έχει ζεστό κλίμα, και η ζέστη από μόνη της δίνει μαλακό κρασί με χαμηλή οξύτητα. Οι αμπελώνες ψηλά στο Τρόοδος, σε περιοχές όπως η Πιτσιλιά, έχουν ζεστές μέρες και κρύες νύχτες, και αυτή η διακύμανση διατηρεί την οξύτητα στα σταφύλια. Οι ψηλότεροι κυπριακοί αμπελώνες ξεπερνούν τα 1.400 μέτρα.
Q.Πού μπορώ να πιω κυπριακό κρασί στη Λάρνακα;
Στη Filomena Pizzeria Napoletana, στην οδό Αριστοτέλους 1 στη Λάρνακα, Κύπρος, σερβίρεται βιολογικό κυπριακό κρασί από το οινοποιείο Τσιάκκα στο Πελένδρι, στην περιοχή Πιτσιλιάς του Τροόδους, μαζί με ναπολιτάνικη πίτσα. Ανοιχτά Τρίτη έως Κυριακή, 18:00–22:00.